Unlearn – Relearn không chỉ đơn thuần là một quá trình cập nhật mới kiến thức về một lĩnh vực nào đó, mà đó thực sự là một kỹ năng để tồn tại và phát triển bản thân trong một xã hội phát triển nhanh và có nhiều thay đổi như hiện nay. Trong bài viết này mình sẽ chia sẻ lại về hành trình Unlearn – Relearn của mình với công việc hiện tại.
1. Hành trình Unlearn - Relearn để học làm xe điện
Unlearn -
Với công việc đầu tiên sau khi ra trường, mình đã học được rất nhiều trong suốt mấy năm làm việc, từ kiến thức chuyên môn, kỹ năng làm việc cho đến những phương thức tư duy. Trong đó quan trọng nhất mình học được tư duy logic và tư duy làm dịch vụ. Những điều này có tác động rất lớn và giúp mình xử lý công việc rất nhiều, đặc biệt là tư duy logic khi chẩn đoán lỗi ô tô. Dần dài theo thời gian, những điều này trở thành niềm tin trong đầu mình và thể hiện ra bên ngoài như một phần tính cách của mình.
Thế nhưng lại chính những niềm tin này khiến mình “NGỘP” hết lần này tới lần khác khi mới bắt đầu công việc ở công ty mới, với môi trường làm việc khác biệt hoàn toàn so với công ty cũ. Điển hình là:
- Ngộp lần 1 - Ngày đầu tiên đi làm việc. Mình đã tưởng tượng ra trong đầu rằng ở công ty mới, văn phòng làm việc chắc sẽ chỉn chu, gọn gàng, ngăn nắp. Thực ra cũng không có logic nào cho suy nghĩ của mình lúc đó, chỉ đơn giản là sự kỳ vọng vô căn cứ của mình và một phần mình cũng thấy mọi người đi làm ăn mặc cũng rất chỉn chu. Nhưng không, có rất nhiều giấy tờ, hồ sơ và cả những thiết bị văn phòng khắp nơi. Thực sự thì với chứng OCD của mình, mình thấy thất bại hoàn toàn trong suy nghĩ này.
- Ngộp lần 2 - Lần đầu tiên đi xưởng dịch vụ để hỗ trợ kỹ thuật. Thông thường mình sẽ cần biết trước thông tin về xe và nghiên cứu xem kế hoạch làm việc, phương án kiểm tra kỹ thuật sẽ như thế nào để đi là có thể xử lý được công việc đúng như dự kiến. Nhưng lần đầu này thì không, mình nhận được yêu cầu từ quản lý vào buổi tối hôm trước, với yêu cầu cơ bản là qua một xưởng dịch vụ để hỗ trợ kỹ thuật xử lý xe cho Khách hàng. Sáng ngày hôm sau mình đến xưởng dịch vụ và tìm gặp quản đốc để trao đổi. Lúc này mới nắm được chi tiết và công việc của mình đơn giản hơn rất nhiều so với mình nghĩ.
- Ngộp lần 3 - Lần đầu tiên tiếp xúc với xe điện. Thời điểm đó xe ô tô điện vẫn là một chủ đề thực sự rất mới với người sử dụng và mới với cả dân kỹ thuật như mình. Dù mình đã có nhiều kinh nghiệm làm xe điện Hybrid rồi nhưng xe BEV vẫn là một chủ đề mà mình thực sự rất tò mò muốn được tiếp xúc, tìm hiểu xem cấu tạo như thế nào, hoạt động ra sao. Nhưng lần đầu tiếp xúc là sự thất vọng và cảm thấy khó hiểu. Thất vọng là bởi chiếc xe khác nhiều so với những gì mình được “bơm vào đầu” từ truyền thông, còn khó hiểu là bởi những phương án xử lý kỹ thuật mà mình chưa bao giờ nghe đến, hình dung ra trong suốt quá trình làm việc trước đó của mình, hay theo chia sẻ từ những anh em đồng nghiệp làm từ các hãng khác cũng chưa bao giờ thấy.
Tất cả những lần ngộp về sự khác biệt trong trải nghiệm trên đã khởi xướng trong đầu mình một suy nghĩ: Mình đã chọn sai. Tất cả những điều đang diễn ra này đi ngược lại với những niềm tin của mình lúc đó, những điều đúng đắn thường thấy trong ngành ô tô. Và bắt đầu suy nghĩ đến việc sẽ nghỉ.
Mình đã thử tìm kiếm cơ hội về một công việc ở nơi khác theo kế hoạch mà mình đã vạch ra trước khi nghỉ ở công ty đầu tiên. Đồng thời cũng bắt đầu tìm hiểu, dò hỏi và quan sát để hiểu hơn về công ty, công việc đang làm.
Mình hỏi gần như bất cứ ai mà mình biết cho dù mới gặp lần đầu, đặc biệt là những anh đã làm việc ở công ty được khoảng thời gian dài rồi. Áp dụng kỹ năng thu thập thông tin tương tự như khi chẩn đoán xe, mình bắt đầu với những câu hỏi để biết tại thời điểm hiện tại công ty đang hoạt động như thế nào về các yếu tốc khác nhau, trong đó chủ yếu xoay quanh những điều liên quan trực tiếp hoặc có ảnh hưởng đến công việc của mình lúc đó. Với từng yếu tố, mình tiếp tục hỏi kỹ hơn để biết quá khứ nó đã như thế nào. Tức với từng yếu tố, mình đang thực hiện vẽ ra trong đầu quá trình thay đổi của nó như thế nào từ quá khứ đến hiện tại từ những lời kể của người khác. Tưởng tượng như là người đã trải qua câu chuyện thực sự, hiểu được nó đã diễn ra như thế nào và tự đưa ra những đánh giá, nhận định của bản thân mình. Có một điều quan trọng ở đây là mình không sử dụng nhận định của người khác như một dữ kiện đầu vào để đánh giá, mà chỉ sử dụng để tham khảo, đối chiếu từ đó có góc nhìn đa chiều hơn.
Trong những người mà mình hỏi, có một anh đồng nghiệp mà mình đã nghe nhiều nhất và có ảnh hưởng nhiều nhất đến quyết định về việc tiếp tục làm việc của mình sau đó. Điều đặc biệt ở anh này là hay phàn nàn, kể lể và biết rất nhiều thứ về công ty kể cả những thứ không liên quan trực tiếp đến công việc. Phải thành thực mà nói thì anh này không “hợp gu” với mình, nhưng mình không định kiến hay nhận định gì, mình vẫn “khai thác” được điểm mạnh của anh này. Nhờ đó mà mình biết được rất nhiều điều mà mình muốn nghe, thậm trí còn nhiều hơn cả những người “hợp gu” với mình.
Mình dần nhìn ra sự nghiêm túc của Công ty khi theo đuổi một mục tiêu vô cùng hoài bão. Dù hiện tại vẫn còn rất nhiều việc cần phải làm để mọi thứ trở lên tốt hơn, nhưng hiện tại là kết quả tốt nhất và nó đang tốt hơn mỗi ngày, trong tương lai chắc chắn sẽ còn tốt hơn nữa. Mình hiểu ra rằng lý do mình thấy mọi thứ đi ngược lại với niềm tin không phải vì nó sai, mà chỉ bởi vì nó khác với những gì mình đã biết mà thôi. Và mình đã quyết định sẽ tiếp tục ở lại làm việc.
Quá trình Unlearn những điều mình đã biết để Relearn những điều đó theo một cách khác mới thực sự bắt đầu từ đây.
- Về chẩn đoán: Mình vẫn áp dụng lối tư duy chẩn đoán logic theo từng bước một, nhưng cái khác là mình học và sử dụng thêm các công cụ, nguồn thông tin mới để hoàn thành công việc một cách nhanh chóng và hiệu quả, chứ không phải cứng nhắc đi theo lối làm việc mà trước đó mình luôn làm theo.
- Về tư duy làm dịch vụ: Mình vẫn giữ tư duy về một dịch vụ hoàn hảo nhất cho Khách hàng nhưng theo cách phải vượt trội, hiệu quả và tốc độ. Điều này sẽ phù hợp hơn với cuộc sống có tốc độ thay đổi rất nhanh hiện nay. Tức cùng một dịch vụ, thay vì chuẩn bị và chờ đợi mọi thứ sẵn sàng nhất rồi mới bắt đầu. Thì mình hiểu rằng cần hướng tới một dịch vụ vượt trội, hiệu quả và quan trọng phải tốc độ. Để làm được điều này cần có sự quyết liệt trong từng hành động và trách nhiệm với những điều lúc đầu mình làm chưa tốt.
Unlearn -
Nhưng những sự thay đổi vẫn không phải dừng ở đây, khi đã tương đối thích nghi và làm quen được với những sự khác biệt ở công ty mới thì mình lại chuyển sang một nhóm khác mà ở đó team mình làm thứ trước kia mình đã sử dụng rất nhiều nhưng không thực sự hiểu nó hoạt động như thế nào. Đó chính là máy chẩn đoán (Diagnostic scan tool) – tool mà anh em kỹ thuật viên sử dụng gần như hàng ngày để sửa chữa xe, đặc biệt với những ai chuyên làm về điện.
Mặc dù không phải Unlearn nhiều, nhưng mình Relearn gần như toàn bộ, từ những kiến thức cơ bản về cách thức các ECU trên xe giao tiếp, những tiêu chuẩn hiện hành đang được sử dụng trong lĩnh vực chẩn đoán ô tô, quy trình làm việc và đến cả ngôn ngữ, bởi lúc này hầu hết thời gian mình làm việc với người nước ngoài từ các nước khác nhau. Nhờ những kiến thức nền có sẵn, cộng thêm mình đã có một khoảng thời gian tương đối dài sử dụng tool chẩn đoán rồi nên mình xác định được điểm đến là gì và bắt nhịp với công việc mới khá nhanh.
Nhưng cũng nhờ vậy mà công việc của mình trở lên bận hơn, căng thẳng hơn và khó hơn rất nhiều. Còn nhớ có những khoảng thời gian mình thường xuyên làm việc đến đêm muộn, có những hôm còn đến sáng. Nhưng chính vì luôn học được những thứ mới mỗi ngày, cảm nhận rất rõ sự thay đổi trong kết quả công việc nên mình chưa hề thấy nản cho đến thời điểm hiện tại. Thành thực mà nói thì cũng có rất nhiều lúc cơ thể nó biểu tình vì sợ mệt mỏi thể xác.
Đó thực sự là một quá trình Unlearn – Relearn khá vất vả của mình trên hành trình học làm xe điện, nhưng nhờ đó mình đã học được rất nhiều điều bao gồm cả kiến thức chuyên môn và những kỹ năng, lối tư duy mới. Vậy Learn – Unlearn – Relearn là gì, tác dụng của nó như thế nào? Mình sẽ giải thích một cách cơ bản để bạn có cái nhìn tổng quan.
2. Quá trình Learn - Unlearn - Relearn là gì?
Nhà văn – nhà tương lai học Alvin Toffler có câu:
The illiterate of the 21st century will not be those who cannot read and write, but those who cannot learn, unlearn, and relearn.
(Tạm dịch: Những người mù chữ của thế kỷ 21 sẽ không phải là những người không biết đọc và viết, mà là những người không thể learn, unlearn, and relearn).
Ngay khi đọc câu trên thì chúng ta đã cần Unlearn – Relearn khái niệm về người mù chữ rồi. Trước tiên, chúng ta sẽ tìm hiểu ý nghĩa của các từ này theo từ điển:
- Learn: một hành động để có được hoặt tăng cường kiến thức, kỹ năng về một điều gì đó thông qua việc nghiên cứu, trải nghiệm hoặc được giảng dạy, chỉ dẫn bởi người khác.
- Unlearn: quên hoặc loại bỏ những điều đã học nhưng không phù hợp hoặc đã lỗi thời.
- Relearn: học lại những điều đã loại bỏ hoặc quên trước đó.
Với sự phát triển của công nghệ, thế giới mà chúng ta đang sống đang sống đang thay đổi từng giây với tốc độ rất nhanh. Mọi thứ đều có thể thay đổi, chỉ có một thứ duy nhất không đổi là sự thay đổi luôn diễn ra.
Ngày hôm nay con đường chúng ta đi làm là đường 2 chiều, nhưng ngày mai nó có thể đã trở thành đường 1 chiều. Nếu chúng ta không Unlearn cung đường cũ, chúng ta có thể sẽ vi phạm luật giao thông vì lỗi đi ngược chiều trên chính con đường mà chúng ta đi hàng ngày. Việc cần làm là Relearn lại cung đường đi làm mới.
Vậy chúng ta đã (1) Learn cung đường đi làm cũ. Rồi một ngày con đường ấy thay đổi, chúng ta không thể đi 2 chiều trên cung đường đó nữa, cần (2) Unlearn cung đường đó đi và thực hiện (3) Relearn cung đường mới. Để chúng ta không bị vi phạm luật giao thông mà có khi lại về nhà nhanh hơn bởi đường 1 chiều thì đỡ tắc đường hơn.
Khi xét rộng ra, quá trình Learn – Unlearn – Relearn như là một kỹ năng để chúng ta thích ứng với những sự thay đổi. Mà ở đó nó vừa giúp chúng ta có thể tồn tại, vừa giúp chúng ta phát triển, cập nhật các kỹ năng, kiến thức và hiểu biết mới trong công việc và cuộc sống.
Chúng ta có thể thấy quá trình Learn và Relearn là khá tương đồng nhau, về cơ bản đều là học một điều gì đó nhưng là khác thời điểm, do vậy mà kiến thức cũng sẽ khác và cập nhật hơn. Tuy nhiên quá trình Unlearn là quan trọng nhất, nó sẽ quyết định quá trình Relearn có xảy ra hay không. Dưới đây là một số gợi ý giúp bạn thực hiện quá trình Unlearn hiệu quả hơn:
- Sẵn sàng với mọi thứ, bao gồm cả những sự thay đổi.
- Luôn duy trì sự tò mò để không ngừng khám phá những thứ mới, hiểu sâu và đúng những điều mình biết.
- Chủ động tạo ra những sự thay đổi như thay đổi công việc, thay đổi môi trường sống, hoặc thậm trí thay đổi và lĩnh vực công việc để loại bỏ sự lặp lại.
Hy vọng bài viết này là có ý nghĩa với bạn. Hãy chia sẻ những câu chuyện trong nghề của bạn với mình trong phần comment nhé,
Cheers,
