1. Tổng quan về DTC
DTC là gì?
DTC là chữ viết tắt của từ tiếng Anh “Diagnostic Trouble Code (tạm dịch: mã lỗi chẩn đoán), là mã sử dụng để chẩn đoán các vấn đề có thể xảy ra trên xe ô tô (*). Tức với mỗi DTC được định danh cho cụ thể một hư hỏng, với bộ phận hay khu vực nào đó trên xe.
Chúng ta đã nghe nhiều đến đèn check engine, hay còn gọi là MIL (Malfunction Indicator Light) có chức năng thông báo cho lái xe biết một cách dễ dàng nếu xe đang gặp trục trặc. Còn với DTC sẽ chỉ ra cụ thể hơn vấn đề là gì, ở khu vực hay bộ phận nào. Tuy nhiên trên các ô tô hiện đại ngày nay, DTC sẽ chỉ có thể đọc bằng thiết bị chuyên dụng (**). Do vậy chỉ kỹ thuật viên có thiết bị chuyên dụng mới có thể đọc và sử dụng được DTC, lái xe thông thường sẽ không thể đọc và sử dụng được DTC.
DTC được lưu và đọc ra từ xe như thế nào?
Trước khi nói về việc DTC được lưu và hiển thị ra như thế nào, chúng ta cần nói qua một chút về việc tại sao lại cần phải có DTC.
Theo bộ tiêu chuẩn ISO 15031 hoặc SAE J2012, các xe ô tô đời mới (1996 với ISO, 2000 với SAE) cần phải được trang bị hệ thống On-Board Diagnostic (OBD, tạm dịch là: hệ thống chẩn đoán). Theo đó yêu cầu bắt buộc của hệ thống OBD là xe có thể tự chẩn đoán và lưu lại các DTC tương ứng với từng hư hỏng cụ thể.
Do vậy khi hoạt động, ngoài việc điều khiển các hệ thống trên xe ra, bộ điều khiển điện tử (gọi chung là ECU) có trang bị OBD còn có nhiệm vụ theo dõi sự hoạt động của hệ thống và lưu lại DTC cùng các thông tin liên quan khác nếu như phát hiện có hư hỏng hoặc bất thường nằm ngoài tiêu chuẩn cho phép. Các DTC này kèm các thông tin liên quan có thể được đọc và hiển thị bằng thiết bị chẩn đoán chuyên dụng, được gọi chung là OBD scanner.
Như vậy các bạn có thể hiểu đơn giản: DTC sẽ được lưu tại ECU có trang bị OBD, có thể được đọc và hiển thị bởi OBD scanner.
2. Hướng dẫn đọc và hiểu ý nghĩa của DTC
Dù chỉ là sự kết hợp giữa chữ cái và chữ số, nhưng mỗi DTC lại chứa đựng rất nhiều thông tin và để sử dụng DTC một cách hiệu quả cho việc chẩn đoán với các tình huống khác nhau là một chủ để tương đối dài. Do vậy trong bài viết này mình sẽ tập trung giải thích về cách đọc và ý nghĩa của từng ký tự trong DTC, tức khi nhìn vào một DTC như P1234 thì bạn có thể biết được mỗi chữ cái, chữ số nói lên điều gì về hư hỏng.
Tại Việt Nam, hầu hết các xe hiện đại của các hãng có DTC bao gồm 5 ký tự. Tuy nhiên cũng có một số dòng xe sử dụng DTC bao gồm 7 ký tự, ví dụ như P1234-56. Trong đó 5 ký tự đầu có ý nghĩa tương tự như loại DTC có 5 ký tự, còn 2 ký tự cuối cho biết loại hư hỏng sẽ được đề cập ở bên dưới.
Ký tự thứ 1
Luôn luôn là chữ cái, cho biết hệ thống đang có hư hỏng. Ký tự thứ nhất có thể là một trong các chữ cái với ý nghĩa sau:
- P – Powertrain: Hư hỏng liên quan đến hệ thống truyền động như động cơ, hộp số và các hệ thống phụ cho hệ thống truyền động. Tức là khi bạn nhìn thấy DTC bắt đầu bằng chữ P, ECU phát ra DTC đó thuộc hệ thống truyền động
- C – Chassis: Hư hỏng liên quan đến hệ thống khung gầm như lái, treo, phanh,… nằm ở phía bên ngoài của cabin của xe. Tức là khi bạn nhìn thấy DTC bắt đầu bằng chữ C, ECU phát ra DTC đó thuộc hệ thống khung gầm
- B – Body: Hư hỏng liên quan đến hệ thống điều khiển thân xe như điều hòa, hệ thống đèn chiếu sáng, hệ thống giải trí,… một cách đơn giản là các hệ thống nằm trong cabin của xe. Tức là khi bạn nhìn thấy DTC bắt đầu bằng chữ B, ECU phát ra DTC đó thuộc hệ thống thân xe
- U – Network: Hư hỏng liên quan đến hệ thống mạng giao tiếp hoặc tích hợp trên xe, như hệ thống mạng CAN, LIN,… một cách đơn giản là các thông tin, chức năng được chia sẻ giữa các ECU và/hoặc hệ thống trên xe với nhau. Tức là khi bạn nhìn thấy DTC bắt đầu bằng chữ U, ECU phát ra DTC đó đang có hư hỏng về mạng giao tiếp hoặc tích hợp xe
Ký tự thứ 2
Luôn luôn là chữ số, nằm trong giải từ 0 đến 3, thông thường là 0 hoặc 1, ít khi là 2 hoặc 3. Ký tự thứ hai này không chứa thông tin nào liên quan đến hư hỏng do vậy không có ý nghĩa trong việc chẩn đoán, mà chỉ thể hiện ký tự này được định nghĩa theo tiêu chuẩn ISO/SAE hay bởi OEM mà thôi. Tuy nhiên mình vẫn giải thích chi tiết như bên dưới để bạn có thể tham khảo thêm:
- 0 – Theo ISO/SAE
- 1 – Bởi OEM (trừ DTC của Powertrain theo ISO/SAE, DTC của các hệ thống khác được định nghĩa bởi OEM)
- 2 – Theo ISO/SAE
- 3 – Theo tiêu chuẩn ISO/SAE. Trong đó DTC của Powertrain từ P3000 đến P33FF được định nghĩa bởi OEM, từ P3400 đến P3FFF theo ISO/SAE)
Ký tự thứ 3
Cho biết rõ hơn về hệ thống con (subsystem) nào của xe đang bị lỗi. Ký tự thứ ba ở dạng hexadecimal và có giá trị nằm trong giải từ 0 đến F. Trong tài liệu tiêu chuẩn ISO/SAE về DTC không đề cập chính xác từng hệ thống tương ứng với giá trị của ký tự thứ ba. Tuy nhiên mình có tìm và tham khảo từ nhiều nguồn khác nhau thì tổng hợp được thông tin như bên dưới:
- 0 – Fuel and air metering and auxiliary emission controls
- 1 – Fuel and air metering
- 2 – Fuel and air metering (injector circuit)
- 3 – Ignition systems or misfires
- 4 – Auxiliary emission controls
- 5 – Vehicle speed control and idle control systems
- 6 – Computer and output circuit
- 7-9 – Transmission
- A-F – Electric/Hybrid Trouble Codes
Ký tự thứ 4 & 5
Cho biết chính xác hư hỏng là gì. Để biết chi tiết hư hỏng và hướng dẫn sửa chữa, bạn sẽ cần tham khảo tài liệu hướng dẫn sửa chữa DTC do OEM phát hành.
Ký tự thứ 6 & 7
Còn được gọi là Failure Type Byte (FTB), cho biết loại hư hỏng. Hai ký tự này được biểu diễn ở kiểu hexadecimal và có giá trị nằm trong giải từ 0 đến F. FTB được phân nhóm chính như sau:
- 00-0F – General Failure Information (thông tin hư hỏng chung)
- 10-1F – General Electrical Failures (hư hỏng chung về điện)
- 20-2F – General Signal Failures (hư hỏng liên quan đến tín hiệu)v
- 30-3F – FM (Frequency Modulation) / PWM (Pulse Width Modulation) Failures (hư hỏng liên quan đến FM/PWM)
- 40-4F – System Internal Failures (hư hỏng bên trong hệ thống, ECU)
- 50-5F – System Programming Failures (hư hỏng liên quan đến phần mềm, lập trình của hệ thống)
- 60-6F – Algorithm Based Failures (hư hỏng liên quan đến thuật toán)
- 70-7F – Mechanical Failures (hư hỏng cơ khí)
- 80-8F – Bus Signal Failures (hư hỏng liên quan tín hiệu mạng truyền thông)
- 90-9F – Component Failures (hư hỏng của bộ phận)
- A0-AF – General Electrical Failures – 2 (hư hỏng chung về điện – 2)
- B0-EF – Theo ISO/SAE
- F0-FF – Định nghĩa bởi OEM
3. Tổng kết bằng hình ảnh
Hy vọng với những thông tin trên, bạn đã có cái nhìn tổng quan về DTC bao gồm cấu trúc của DTC, ý nghĩa của từng chữ, số trong DTC để phục vụ quá trình chẩn đoán lỗi sử dụng các DTC.
Thực tế trong quá trình sửa chữa các hư hỏng có DTC, sẽ không quá khó khăn nếu chỉ có 1 hoặc một vài DTC phát ra từ 1 hay một vài ECU khác nhau. Tuy nhiên mình đã gặp những trường hợp xe phát ra rất nhiều DTC từ nhiều ECU. Với những trường hợp này, việc quyết định xem những DTC nào thực sự liên quan đến hư hỏng và cần kiểm tra theo hướng dẫn sửa chữa của DTC nào trước là một điều không hề đơn giản. Bởi nếu chỉ đơn thuần kiểm tra theo từng DTC thì sẽ mất rất nhiều thời gian, thậm trí không thể tìm ra được nguyên nhân hư hỏng. Mình sẽ có một bài viết khác chi tiết hơn để chia sẻ kinh nghiệm về chiến lược chẩn đoán cho các trường hợp như trên.
Hãy chia sẻ cho mình biết kinh nghiệm của bạn về việc chẩn đoán hư hỏng bằng DTC trong phần comment bên dưới nhé,
Cheers,
Nguồn: Tài liệu ISO/SAE về DTC, bài viết về DTC tại địa chỉ www.samsara.com
(*) Theo mình tìm hiểu, các loại xe tải từ hạng nhẹ đến hạng nặng, xe máy công trình… cũng có DTC. Tuy nhiên trong phạm vi của blog Chín Engineer, chúng ta sẽ chỉ đề cập đến xe ô tô du lịch, tức là xe ô tô con mà chúng ta thường gọi.
(**) Ngoài ra DTC dạng 2 bytes cũng có thể đọc được bằng cách quan sát cách nháy của đèn MIL. Như với xe Toyota, bạn có thể đọc DTC dạng 2 bytes bằng cách nối tắt chân TC – CG trên giắc OBD (hay còn gọi là DLC3) của xe.
